Sepetiniz şu an boş.
Manda yüreği domates tohumu; iri, etli ve kendine özgü kalp şeklindeki meyveleriyle öne çıkan geleneksel bir domates çeşididir. Bu özel tohumu saksısında ekip balkonunda büyütmek isteyen hobi tutkunlarından, bahçelerinde nefis domatesler yetiştirmek isteyen üreticilere kadar herkes bu çeşidi çok sever. Bu domatesin en güzel özelliği, marketlerde gördüğümüz sıradan yuvarlak domatesler gibi kesildiği an suyunun akıp gitmemesidir; tam tersine içi dopdolu ve et gibidir. Hatta bu domatesi yetiştiren üreticilerle karşılaştığımızda, meyvesi suyunu hemen salmadığı için kaynatırken çok daha kolay kıvam aldığını ve diğer domateslere göre daha bereketli salçalar ürettiğini sıkça duyuyoruz.
Kendine has tatlı aroması ve yoğun yapısı sayesinde taze taze yemenin yanı sıra, domates sosu ve kahvaltılık hazırlıklarında da sıkça tercih edilir. Üstelik bu domateste klasik çeşitlere göre çok daha az çekirdek bulunur; bu da mutfakta işinizi inanılmaz kolaylaştırır.
Sofralarında lezzet ve bahçelerinde verim arayan kişiler için en güzel seçeneklerden biridir.
Manda yüreği domatesinin dış görünüşü, yukarıdan aşağıya doğru daralan yapısıyla ilk bakışta diğer domates çeşitlerinden kolayca ayrılır. Olgunlaştığında canlı kırmızı rengini alan meyveleri, düzgün yüzeyi ve gösterişli yapısıyla bahçelerde tüm gözleri üzerinde toplar. Büyüklükleri ile dikkat çeken bu domateslerin ağırlığı genelde 150 ile 300 gram arasında değişir; hatta iyi bakılmış topraklarda 400 gramı bile bulduğu görülür.
Bir de şu var ki, iri meyveli olmasına rağmen kabuğu çok sert değildir; bu sayede kolay dilimlenebilir. Dilimlediğinizde içinin ne kadar dolgun olduğunu fark edersiniz. Klasik domateslerde görmeye alıştığımız o sululuk ve bol çekirdekli yapı bu çeşitte neredeyse hiç yoktur. Çok az çekirdeğe sahip olduğu için yerken ağza sert posalar gelmez. Aynı zamanda asit oranı düşük olan bu domates, hafif tatlımsı tadıyla çocukların da en sevdiği lezzetler arasındadır.
Manda yüreği domates tohumlarını toprakla buluşturmak için en doğru zaman, kış soğuklarının sona erdiği ve baharın yüzünü gösterdiği günlerdir. Bu tohumların toprak altından uyanıp filizlenmesi için toprak sıcaklığının 20-25°C arasında olması gerekir. Akdeniz ve Ege gibi ılıman bölgelerde tohum ekimine daha erken başlanabilirken, İç Anadolu ve yüksek rakımlı bölgelerde genellikle Mart sonu veya Nisan ayı daha uygun olur. Öte yandan fide yetiştirmek isteyen kişiler, tohumları dış alana almadan yaklaşık 6-8 hafta önce viyol ya da küçük saksılara ekebilir.
Sahada yaptığımız gözlemlerde bir üreticimiz Mart başında domates tohumlarını doğrudan dışarıdaki soğuk toprağa ekti; ancak haftalarca beklemesine rağmen tohumlar filizlenmedi. Buna karşılık, ev içinde korunaklı alanda çimlendirip Nisan ortasında bahçeye şaşırttığı fideler, diğerlerine göre neredeyse iki kat daha hızlı büyüdüler. Bu yüzden acele etmeyip toprağın ısınmasını beklemek ya da ilk adımı evde atmak gerekir.
Bahçelerde manda yüreği domateslerini yetiştirirken ilk kural, canlı ve kaliteli tohumlarla yola çıkmaktır. Bu domatesin en güzel yanı, doğallığını hiç kaybetmemiş eski bir tür olmasıdır. Yani yaz biterken topladığınız o dev domateslerin çekirdeklerini güzelce kurutup saklarsanız, sonraki sene kendi tohumunuzu kendiniz üretmiş olursunuz.
Minik tohumların rahatça nefes alabilmesi için yerleşecekleri alanın yumuşak, havadar ve besin açısından zengin olması şarttır. Sıkı ve killi topraklar köklerin büyümesini engeller.
Peki, bahçenizdeki toprağın doğru kıvamda olup olmadığını nasıl anlarsınız? Bunu anlamanın yolu aslında çok kolaydır. Elinize bir avuç toprak alıp sıkın; avucunuzu açtığınızda çamur gibi yapışıp kalmıyor, un gibi kolayca dağılıyorsa domatesiniz için uygun toprağı buldunuz demektir.
Domates fidesi dikilirken hazırlanan dikim çukuru, bitkinin ilk gelişim dönemi için çok önemlidir. Bu nedenle çukurun tabanına iyi yanmış çiftlik gübresi, olgun kompost veya organik madde bakımından zengin toprak eklemek kök gelişimini destekler. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Hassas köklerin bu güçlü besinlerle temas edip yanmaması için gübrenin üzerine ince bir toprak örtüsü serilmelidir. Öte yandan toprağın fosfor bakımından yetersiz olduğu kısımlara uygun miktarda fosfor içeren taban gübresi de verilebilir.
Ayrıca kurutulmuş ve ufalanmış yumurta kabuklarını da dikim çukuruna ekleyebilirsiniz. Bu doğal uygulama, domateslerin büyürken ihtiyacı olan kalsiyumu sağlayarak meyvelerin alt kısımlarının kararmasını engeller. Unutmamak gerekir ki, sağlıklı bir üretim için toprağın besin değerini artırırken doğru malzemeleri ve uygun miktarları tercih etmek en iyi sonuçları verir.
Manda yüreği domates tohumunda doğru ekim derinliğini ayarlamak, güçlü ve sağlıklı fideler elde etmenin en önemli adımlarından biridir. Tohumları genellikle 0,5-1 cm derinliğe bırakmak uygundur. Daha derine bırakılan tohumlar yeryüzüne çıkmaya çalışırken bütün enerjisini tüketir ve toprak altında kalır. Tam tersine yüzeye çok yakın ekilenler ise nem kaybı nedeniyle sağlıklı çimlenemeyebilir.
Tohumlar biraz büyüyüp fide olduklarında ise durum biraz değişir. Fideleri kalıcı yerlerine taşırken yapraklarının çıktığı gövde bölümünü toprağın birkaç santimetre altına gömmelisiniz. Böylece toprağın altında kalan gövdeden yepyeni ek kökler çıkar. Bitki toprağa çok daha güçlü tutunur ve besinlerden en iyi şekilde faydalanır.
Korumalı ortamda büyüyen fideleri kalıcı yerlerine taşımak için en doğru zaman, gövdelerinin iyice kalınlaşıp 5-6 yaprak oluşturduğu zamandır. Tabii onları hemen toprağa dikmek yerine, önce dış dünyaya alıştırmak gerektiğini söylememiz gerekir. Fidelerinizi birkaç gün boyunca gündüzleri bahçede veya balkonda tutup geceleri tekrar içeri alarak dışarıdaki hava şartlarına uyumlu hale getirebilirsiniz. Havaların iyice ısındığı ve toprak sıcaklığının geceleri bile en az 10°C’nin üzerinde kaldığı günler, domates fidesi dikimi için en güvenli zamandır.
Fideleri dikerken aralarında geniş bir yaşam alanı bırakmaya özen göstermelisiniz. Yan yana dikilen iki fide arasında yarım metre, iki sıra arasında ise 100-120 cm boşluk bulunmalıdır. Bazı üreticiler fidelerin çok yakın ve sık şekilde dikilmesinin daha çok ürün vereceğini düşünür. Ancak fidelerin çok sık dikildiği bahçelerde yapraklar hava alamaz ve mantar hastalıkları çoğalır. Buna karşılık seyrek dikilen fideler, güneşten doya doya faydalandığı için çok daha sağlıklı büyür.
Geçen sezon bir üreticimiz, sabırsız davranıp manda yüreği domates fidelerini Nisan başında, yani havalar henüz tam ısınmamışken dikmişti. Sonrasında soğuk rüzgarlara maruz kalan fidelerin gelişimleri durdu. Kendisiyle yaptığımız görüşmenin ardından, Mayıs ortasında toprak güzelce ısındığında diktiği diğer fideler ise aralarında bırakılan geniş boşluklar sayesinde hiç hastalanmadı. Üstelik erken dikimlere göre çok daha coşkulu büyüyerek capcanlı ve lezzetli domatesler verdi.
Manda yüreği domates tohumu için sulama yaparken aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Sadece toprağın üst yüzeyi her zaman nemli kalmalıdır. Havaya göre günde bir veya iki günde bir yapılacak hafif bir fısfıslama, filizlerin uyanması için yeterlidir.
Bitki filizlenip fide haline dönüştüğünde ise sulama aralığı uzatılmalı; ancak verilen su miktarı artırılmalıdır. Parmağınızı toprağa bastırıp ilk birkaç santimetrenin kuruduğunu hissederseniz sulama vakti gelmiştir. Suyu köklere düzenli ve azar azar ileten damlama sistemleri, kök çürümesini engellemek için en doğru çözümdür. Şunu da söylemek gerekir ki; kontrolsüz ve fazla sulama yapmak bitkilerin oksijensiz kalıp çürümesine, yetersiz sulama ise ilerleyen dönemlerde çiçeklerin dökülmesine sebep olur. Bu nedenle sulama yaparken dengeyi korumak ve toprağı çamurlaştırmamak sağlıklı bir hasat için çok önemlidir.
İklim şartlarının kontrol altında tutulabildiği sera ortamı, manda yüreği domates çeşitleri için çok elverişlidir. Korunaklı yapısı sayesinde bitki ani sıcaklık değişimlerinden korunur ve dışarıya göre çok daha erken hasat olgunluğuna erişir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bu domateslerin yüksek nemden olumsuz etkilenmemesi için alanı düzenli havalandırmak ve hızla boylanan gövdeleri sağlam iplerle desteklemektir. Böylece doğru bakım adımlarıyla seranızda, açık alanlara göre daha büyük, sulu ve kaliteli mahsuller elde edebilirsiniz.
Bahçelerinizde geleneksel bir lezzet yetiştirmek için manda yüreği domates tohumu seçerken bütçenizi belirleyen önemli etkenler bulunur. Fiyatlar üzerinde tohumun saflığı, organik üretim sertifikası ve paket içinde bulunan adet miktarı belirleyicidir.
Her sezon kendi tohumunuzu almanıza imkan veren atalık çeşitlerin üretimi yoğun emek gerektirdiğinden, bu özel tohumlar daha farklı fiyatlara sahiptir. Kaliteli ve yüksek çimlenme oranına sahip atalık tohumlarla toprağınızı bereketlendirmek için İntfa Tarım’ın sunduğu tohum çeşitlerini inceleyebilir, mutfaklarınızı bu özel lezzetlerle şenlendirebilirsiniz.