Sepetiniz şu an boş.
Turp Tohumu
Turp tohumu; çeşidine bağlı olarak çoğunlukla koyu kahverengi, kızıl veya grimsi tonlarda olan hafif oval veya yuvarlak forma sahip minik taneciklerdir. Ortalama 2-3 milimetre boyutlarında olan bu tohumlar, pürüzsüz dış kabuklarının altında çok büyük bir yaşam enerjisine sahiptir. Toprağa ekildikten sonra hızla uyanan turp tohumu, kısa sürede taptaze ve çıtır bir lezzete dönüşen o hayranlık uyandırıcı sürecin en önemli adımıdır. Türkiye’nin her bölgesinde başarıyla çimlenen bu tohumlar zorlu koşullara uyum sağlayan güçlü yapılarıyla, bitki yetiştiriciliğine yeni başlayan üreticiler için çok avantajlıdır.
Bir tohumun gerçek değeri yalnızca hasat edilen ürün miktarıyla değil, aynı zamanda üreticilere sunduğu zaman ve maliyet avantajıyla ölçülür diyebiliriz. Turp tohumu ekildikten birkaç hafta sonra pazar değeri taşıyan ya da sofralara gelmeye hazır kökler vermesi, maliyetinin düşük olması ve çimlenme oranının yüksek olması bu tohumun asıl gücünü ortaya koymaktadır. Özellikle de ticari üretimde arka arkaya birkaç kez ekim yapıp en hızlı şekilde kazanç elde etmek isteyen çiftçiler için bu sirkülasyon hızı çok önemli bir fırsattır.
Turp Tohumu Çeşitleri Nelerdir?
Turp çeşitliliğinin fazla olması, sebzenin lezzetinden hasat süresine kadar her aşamayı etkilemektedir. Ülkemizde en çok talep gören kırmızı turp, toprak üzerinde göz alıcı kırmızı rengi ve içindeki kar beyazı dokusuyla bilinir. Bu çok sevilen çeşidin kökleri çok fazla derine inmediğinden balkon saksılarında yetiştirilirken bile olumlu sonuçlar verir. Form olarak kiraza benzeyen kiraz turpu ise küçük görünümü ve hafif çıtırlığıyla en çok çocukların ilgisini çekmektedir. Bu tohum çeşidi hızlı gelişim gösterdiği için hobi amaçlı üretimde sıklıkla tercih edilir.
Farklı aromalar ve daha büyük kökler elde etmek isteyen üreticiler için ise silindirik yapılı beyaz turp tohumları en doğru seçenektir. Bu tohum, kırmızı çeşitlere göre daha hafif, sulu ve tatlımsı bir lezzette olup hasat süresi de 30 ile 45 gün arasında değişmektedir. Siyah turp, dışı kapkara ve içi bembeyaz olan bir çeşit olup kış aylarının sevilerek tüketilen şifa dolu sebzesidir. Gelişimi diğer türlere göre daha yavaş ilerleyen bu güçlü kış sebzesinin olgunlaşarak hasat formuna gelme süresi 60-90 gün aralığında olmaktadır.
Fındık turpu da, adı gibi fındığa benzer görünümde minik ve yuvarlak şekliyle sofralarda yer bulur. Sertliği az ve dokusu da yumuşak olan bu erkenci çeşit, ekildikten sonra 18-22 gün gibi bir sürede toplanabilmektedir. Son yıllarda pazarda yüksek fiyat avantajı sağlayan içi kırmızı Çin turpu üreticiler için en karlı seçimlerden biridir. Dışarıdan bakıldığında diğer çeşitlerden çok farklı olmasa da kesildiği zaman ortaya çıkan canlı kırmızı tonu, özellikle gurme salatalarda onu öne çıkarır.
Asya mutfağına olan ilginin artmasıyla ülkemizde de üretimi artan Japon turpu, beyaz renkli ve çok uzun boyludur. Tarla koşullarında 40-70 santimetreye kadar uzamasıyla sağlıklı bir gelişim gösterebilmesi için derin yapılı topraklara ihtiyaç duyar.
Turp Tohumu Ekiminde Toprak Hazırlığı Nasıl Olmalıdır?
Birçok üretici sadece tohum kalitesine odaklansa da turp, toprak yapısına karşı çok hassas ve seçici bir kök sebzedir. Eğer ekim yapacağınız üretim alan taşlı, sıkışık ve ağır killi bir yapıya sahipse, dikey olarak büyüyemeyen kökler bükülür, çatallanır ve pazar değerini kaybeden şekilsiz yumrular halini alır. Bu sebeple, en verimli olacak şekilde kusursuz ve çıtır turplar elde etmenin yolu, tohumu ekmeye başlamadan önce toprağı doğru kıvama getirmekten geçer.
Bitki köklerinin dolgun olabilmesi için tarla ve bahçelerin derince işlenmiş, süzek ve yüksek geçirgen yapıda olması önemlidir. Toprağın pH değerinin ise 6,0 - 7,0 dengesinde kalması bitkinin ihtiyacı olan minerallere kolay ulaşabilmesi için en uygun aralıktır.
Geçtiğimiz yıllarda yaptığımız bir üretim denemesinde, drenajı zayıf ve killi bir araziye turp tohumları ekmiştik. Daha sonra neredeyse bütün mahsullerin küçük kaldığını ve köklerin çürüme eğilimine girdiğine şahit olduk. Fakat aynı araziyi bir sonraki sezonda en az 6 ay boyunca dinlendirip, yanmış çiftlik gübresi ve kompost ile gevşettiğimizde çok iyi sonuçlar aldık; hasat kalitesinin iki katına çıktığını gördük. Bu çalışma sonucunda, toprak hazırlığında taze hayvan gübresinden kaçınmanın ve toprağı un kıvamında pürüzsüz yapmanın bu işin en önemli kuralı olduğunu öğrendik.
Toprak Ekim Derinliği
Turp üretimi yaparken toprağın ne kadar derine kadar gevşetildiği ve tohumun ne kadar derine gömüldüğü hasat kalitesini belirler. Öncelikle, yer altındaki yumrunun bir engele takılmadan rahatça yayılabilmesi için ekim yatağının aşağı doğru 20-25 cm derinliğe kadar güzelce belenip un gibi kabartılması gereklidir. Eğer uzun ve büyük boyuta sahip olan Japon turpu yetiştirecekseniz, köklerin özgürce uzayabilmesi için bu derinliği 40 santimetreye kadar çıkarabilirsiniz. Daha önce yapmış olduğumuz çalışmalarda, toprağın derinlemesine gevşetilmediği sert kalmış olan tarlalarda turp köklerinin tabana çarparak aşağıya inemediğini fark ettik. Hatta şekli bozuk ve ticari değeri olmayan kısa küçük yumrulara dönüştüklerini gözlemledik.
Toprağı derinlemesine ve köklerin rahat şekilde ilerleyeceği şekilde güzelce işledikten sonra, sıra küçük turp tanelerini toprakla buluşturmaya gelir. Tohumları toprağın en az 1 - 1,5 cm altına yerleştirmek en sağlıklı yöntemdir. Geçmişteki denemelerimizde, tohumları daha korunaklı olması için 3-4 cm derine eken üreticilerin tarlalarında, filizlerin toprak üstüne çıkmaya gücünün yetmediğini ve toprakta kalarak çürüdüğünü gördük. O nedenle turp üretiminde başarıyı yakalamak ve firesiz bir çimlenme elde etmek için tohum ekim derinliği son derece önemlidir.
Turp Tohumu Ne Zaman Ekilir?
Turp, serin iklimleri seven ve yüksek sıcaklıklara karşı oldukça hassas olan bir bitkidir. Havaların aniden ısındığı dönemlerde tohumlar hızla sapa kalkar yani bitki köklerini beslemeyi bırakarak çiçek oluşturmaya başlar. Bu durum hasat sürecini olumsuz etkiler. Türkiye’nin iklim yapısı göz önüne alındığı zaman, açık alanlar için en uygun dönemler ilkbahar başlangıcı ile sonbahar mevsimidir.
Toprak sıcaklığı 8 -10°C seviyelerine ulaştığında ekilen turp tohumları, sadece 3-7 gün içinde çimlenmeye başlar. Bitkinin bu özelliği üreticiler için turp yetiştirme sürecinde çok iyi bir motivasyon olur. Kendi tecrübelerimize göre İç Anadolu’nun kavurucu Temmuz sıcaklarında yapmış olduğumuz turp ekimlerinde yumruların odunsu ve acı bir tat aldığını gördük. Buna karşın, Akdeniz ve Ege'nin ılıman sahil şeritlerinde Kasım ile Aralık aylarında, Karadeniz’in serin yaylalarında ise yaz ortasında bile çıtır çıtır ürünler elde etmeyi başardık.
Turp Tohumu Nasıl Ekilir?
Turp şaşırtılmayı yani fide olarak farklı yere aktarılmayı sevmeyen bir bitki olduğu için tohumlar yetiştirileceği alanlara ekilmelidir. Bahçelere serperek ekim yapmak bir seçenek olsa da, bakımının kolaylığı ve homojen yumru gelişimi için sıralı ekim şekli her zaman çok daha verimli sonuçlar verir. Ancak sıra usulü üretim yapılırken, iki sıra arasında 20-25 cm mesafe bırakmak köklerin rahatça hava alması için gereklidir. Çizgi üzerinde tohumlar arasında 2-3 cm bırakılmalı, çimlenip yapraklandıktan sonra mutlaka seyreltilmelidir.
Önceki yıllarda tarlada yaptığımız büyük ölçekli bir üretimde, sıkışık büyüyen fideleri seyreltmeden kendi haline bırakmıştık. Hasat dönemi geldiğinde yaprakların tarlayı yemyeşil kapladığını ama toprak altındaki köklerin birbirini ezerek çok ince kaldığını fark ettik. Dolayısıyla pazara çıkabilecek dolgun turplar elde edemedik. Bu tecrübe bize filizler 3-4 gerçek yaprağa ulaştığında seyreltme yapmanın önemini net bir şekilde gösterdi. Sıra üzerindeki zayıf olanları söküp bitki aralarını 5-7 santimetreye çıkarmak, iri, standart ve pazar değeri yüksek yumrular elde etmenin tek yoludur.
Saksıda Turp Yetiştirmenin Püf Noktaları
Balkon saksılarında turp yetiştirmek istiyorsanız, saksı seçimine özen göstermeli ve en az 15-20 cm derinliğe sahip kaplar tercih etmelisiniz. Geniş alan bulamadığı için strese giren köklerin hemen sertleştiği bilinmektedir. Balkonlar için en az riskli olan ve hızlı sonuç veren türler fındık turpu gibi küçük hacimli olan çeşitlerdir.
Saksılara ekim yapmadan önce toprağın gevşekliğini koruması adına muhakkak perlit, ponza veya nehir kumu karıştırmalısınız. Tohumları ekip üzerini örttükten sonra toprağı süzekli bir kova yardımıyla çok yoğun olmayacak şekilde sulamak gerekir. İlk filizler görünmeye başladıktan sonra nem dengesine dikkat edilmelidir; çünkü aşırı ıslak toprak kökleri çürütür, susuz bırakılan turplar ise acılaşır.
Turp Yetiştiriciliğinde Çimlenme ve Hasat Süreci
Turp yetiştirirken tohumun toprağa düştüğü andan hasat gününe kadar geçen süreç, bitki dünyasının en hızlı ve merak uyandıran döngülerindendir. Turp tohumu, toprağını ve nemini bulduğu an hiç vakit kaybetmeden 3-7 gün içinde patlar ve o minik yeşil yapraklarını uzatır. Bu uyanışın arkasındaki en büyük güç ise aslında toprak ve hava sıcaklığıdır; toprağın ısısı
15-20°C aralığına ulaşınca tohumlar hızlıca çimlenir.
Tohumlar uyandıktan sonraki ilk hafta, bitkinin toprak üstüne boy gösterirken aynı zamanda toprak altında da tutunma mücadelesi verdiği önemli bir evredir. İki haftayı geride bırak
tıktan sonra yapraklar gelişimini tamamlar ve bitki enerjisini kök bölgesine aktararak genişlemeye çalışır. Yumrunun etlenip hacim kazandığı bu gelişim evresinde toprağın kurak kalmamasına dikkat edilmelidir; düzensiz nem bitki köklerinin çatlamasına yol açacaktır.
