Pancar Tohumu

Pancar Tohumu

Pancar tohumu, pürüzlü, köşeli ve minik bir ağaç kabuğunu andıran sert kabuklu yapıya sahip toprak altında büyüyen o renkli sebzenin ilk adımıdır. Koyu kahverengi ve devetüyü tonlarında rengi olan bu tohumlar, içlerinde kocaman ve tatlı bir sebze büyütecek gücü saklar. 

Doğru toprak ve iklim koşulları sağlandığı zaman bu sert görünümlü minik tohumlar, gerek bahçelerde, gerekse büyük tarım alanlarında son derece bereketli bir üretim sürecini başlatır. Şeker pancarı, kırmızı pancar ve yem pancarı gibi farklı çeşitleri bulunan bu bitki tarımsal üretimin en değerli halkalarından biridir.

Aslında pancar yetiştiriciliği dışarıdan bakıldığında zahmetli görünse de, bazı kurallara dikkat edildiğinde çok keyifli ve zahmetsiz bir sürece dönüşür. Toprağın hazır hale gelmesinden doğru tohum seçimine kadar her aşama, üretimin başarısını doğrudan etkiler. Buna göre  tohumları ekmeye başlamadan önce bu önemli noktaları ve toprak hazırlığında yapılması gerekenleri bilmeniz işinizi büyük ölçüde kolaylaştırır.

Pancar Tohumu Neden Bu Kadar Değerlidir?

Pancar tohumunu toprağa eken bir üreticinin aslında yalnızca bir sebze değil, çok yönlü olan ekonomik değer yetiştirdiğini söyleyebiliriz. Çünkü bu küçük tohumlardan gelişen yumrular, mutfaklarda taze birer besin kaynağı olarak yer edindiği gibi aynı zamanda endüstriyel alanda ham madde olarak işlenir. 

Tarım açısından bu bitkiyi bu kadar kıymetli yapan bir unsur da tohumların saklama ömründe gizlidir. Uygun, nemsiz, 10-15°C sıcaklıktaki serin alanlarda  bu tohumların kalitelerinden hiç ödün vermeden 3-4 yıl boyunca ilk günkü canlılığını koruduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bölge üreticileriyle konuştuğumuzda genellikle "Bir kez pancar eken, bir daha kolay kolay bırakamaz" sözünü duyuyoruz. Bunun arkasındaki temel sebep, bakım kolaylığı ile hasat verimliliğinin yüksek olmasının bir arada bulunmasıdır. Açıkçası genel kanının aksine, pancar tohumu ilk çimlenme aşamasında biraz hassas olsa da toprak altında köklenmeye başladıktan sonra olumsuz çevre koşullarına karşı çok dirençlidir. Kendi denemelerimizde de bitkinin gelişim dönemlerinde yaşanan kısa süreli kuraklıkların bitkinin kök kalitesini sanıldığı kadar etkilemediğini fark ettik. 

Pancar Tarımında Toprak Yapısı Nasıl Olmalıdır?

Pancar tohumu doğrudan toprak altında büyüyen bir kök sebzesi olduğundan, bulunduğu yatağın fiziksel yapısı yumru kalitesini belirler. Eğer önünde sıkışık, ağır killi, irili ufaklı taşlar olursa yumru rahatça ilerleyemeyeceği için kendi yolunu oluşturmaya çalışırken şekil bozukluğuna uğrar. Aslında hasat zamanı karşımıza çıkan o çatallı veya boğumlu pancarlar, aslında bu durumun bir sonucudur. Kendi gözlemlerimizden yola çıkarak tohumların düzgün gelişim gösterebilmesi için toprağın iyice kabartılmış, hava gözenekleri açık ve suyu tutmayacak şekilde olması gerektiğini söyleyebiliriz. 

Toprağın kimyasal dengesi de en az fiziksel durumu kadar önemlidir. Bitki köklerinin besinlerden rahatça faydalanabilmesi için toprak pH değeri 6.0–7.0 aralığında olmalıdır. Kendi yapmış olduğumuz araştırmalara göre, pH seviyesi 5.5’in altına düşen asitli bir parselde yapılan ekimlerde, bitkilerin özellikle ilk haftalarda yaprak uçlarının sarardığını ve köklerinin de zayıflamaya başladığını gözlemledik. 

Bu riskleri azaltmak için ekim öncesi toprağı hazırlarken, metrekareye 3–4 kg kadar iyi yanmış çiftlik gübresi ya da olgunlaşmış kompost karıştırmak çok iyi sonuçlar verir. Toprağın humus miktarını artıran bu organik takviyeler sayesinde bitki kökleri besin elementlerinden çok daha iyi faydalanır. Böylece bu uygulama ile toprağın sert yapısı gevşer ve bitkiye uzun soluklu beslenme imkanı verir. 

Herkes pancarın suyu çok sevdiğini söyler ama işin aslı biraz farklıdır; bitkinin asıl ihtiyacı göllenmiş toprak değil, dengeli nemdir. Özellikle suyu çok tutan, çamurlaşmaya müsait topraklarda tohumları düz zemine ekmek hata olur. Hatta bölge üreticileriyle konuştuğumuzda bu tarz su tutan yerlerde toprağı kabartıp sırtlar (yataklar) oluşturmanın kök çürümesini tamamen önlediğini öğrendik. Tohumları düz toprağa değil de bu tümseklerin üzerine ekmeniz fazla suyu köklerden uzaklaştırır ve böylece çok daha sağlıklı pancarlar elde edersiniz.

Pancar Tohumu Çeşitleri Nelerdir?

Pancar denildiğinde hemen aklımıza o klasik yuvarlak ve koyu kırmızı sebze gelse de, aslında bu bitkinin kullanım amaçlarına göre farklı çeşitleri vardır. Pancar tohumu çeşitliliği sofralık tüketimden endüstriyel üretime kadar geniş bir kullanım amacına göre şekillenir. Örneğin; geniş tarım alanlarında ekilen şeker pancarı, yüksek şeker oranı ve soluk renkli büyük kök yapısıyla tamamen sanayi üretimine hitap eder. Mutfakların baş tacı olan kırmızı pancar ise o bilinen yoğun rengi, tatlı aroması ve hızlı olgunlaşma süresiyle sofralık üretimin merkezinde bulunur.

Sofralık kırmızı pancar çeşitlerinin farklı formlarda oluşu ise mutfaklarda kullanım alanlarını değiştirir. Son zamanlarda küçük bahçelerde yetiştirilen fındık pancar tohumunun popülerlik kazandığını fark ettik. Küçük ve kusursuz yuvarlak şekliyle dikkat çeken fındık pancarı, özellikle salatalarda ya da turşuluk olarak tüketim için harika bir seçenektir. Aynı zamanda kendi deneyimlerimizle bu çeşidin, standart yuvarlak çeşitlere göre toprakta daha az yer kapladığını ve buna rağmen fazla adetlerde yumru verdiğine bizzat şahit olduk. 

Öte yandan daha dilimli ve hacimli porsiyonlar elde etmek isteyen kişiler için uzun kırmızı pancar tohumu daha doğru bir seçim olacaktır. Bu çeşit, toprağın derinlerine silindir şeklinde uzayarak tek bir kökten çok daha etli bir kısım almanıza imkan verir. Zaten pancar çeşitleri arasındaki form ve büyüklük farklarını bilerek seçim yapmanız, tam olarak ihtiyacınız olan ürüne ulaşmanızı kolaylaştırır.

Pancar Tohumu Nasıl Elde Edilir?

Doğal atalık pancar tohumu üretmek isterseniz, öncelikle bitkinin iki yıllık döngüsünü tamamlaması gerekir. Çünkü; pancar ilk yıl yumru bağlar ve tohumlarını ancak ikinci yılda çiçek açarak verir. Tabii hibrit tohumlarda bu durum geçerli değildir. Bu tohumlarda bir sonraki nesilde genetik tohum yapısı değiştiği için her yıl hazır tohum almanız daha isabetli olur. 

Hasat ettiğiniz atalık tohumları nem almayacak şekilde loş ve serin ortamlarda, cam kavanozlar içinde uzun yıllar muhafaza edebilirsiniz. Bizim için sahada en pratik yöntem olan nemli kağıt havlu testi sayesinde, ekim zamanı gelmeden önce tohumlarınızın ne kadarının uyanacağını görmeniz mümkündür. 

Pancar Tohumu Ne Zaman Ekilir?

Pancar bitkisi, serin iklim koşullarında serpilip büyümeyi sevdiği için ekim takvimini doğru planlamak hasat başarısını belirler. Pancar tohumlarının toprak altında uyanıp filizlenmeye başlaması için en uygun toprak sıcaklığının 10–18°C arasında olması gerekir. Toprak sıcaklığı bu değerlerin altına düşerse tohumlar çürüme riskiyle karşılaşır. Eğer aşırı sıcak günlerde ekim yapılırsa da tohumlar strese girerek toprağın altında kalır. 

Ülkemizin bölge koşulları göz önünde bulundurulduğunda İç Anadolu ve Doğu Anadolu gibi karasal iklimin hakim olduğu bölgelerde, Mart sonu ile Nisan başı arasındaki günlerin ekim için en doğru zaman olduğunu söyleyebiliriz. Buna karşılık, kış mevsiminin daha yumuşak geçtiği Ege ve Akdeniz gibi kıyı şeridinde yer alan bölgelerde Şubat ayından itibaren tohumlar ekilebilir. 

Üreticilerin gözden kaçırdığı bir dönem daha var ki, o da sonbahar ekimidir. Bölgede üretim yapan çiftçilerle yaptığımız görüşmelerde Eylül ve Ekim aylarında toprakla buluşan pancar tohumlarının ilkbahar dönemine göre çok daha aromatik sonuçlar verdiğini gözlemledik. Toprağın doğal nemliliğinden faydalanan sonbahar üretimi, sulama maliyetlerini düşürürken aynı zamanda hasat kalitesini de arttırır. 

Pancar Tohumu Nasıl Ekilir?

Pancar tohumu toprakla buluşturmadan önce bu bitkinin botanik açıdan özel bir sırrının olduğunu söylemek isteriz. Satın aldığınız her pancar tohumu aslında bir tohum kümesidir ve çok bereketlidir. Bu tohum toprak altında uyandığında tek bir kabuktan 2-3 adet fide vererek filizlenmeye başlar. Açıkçası bu durum ekim yaptıktan sonra seyreltme yapmanızı da zorunlu hale getirir. Çünkü yan yana büyüyen fideler birbirini sıkıştırırsa köklerin genişlemesi neredeyse tamamen durur. Bu seyreltme işlemini toprağın nemli olduğu bir sabah vakti yapmak, geride kalan fidelerin zarar görmesini de engeller. 

Ekim yaparken derinliğin 1-2 cm’den fazla olmamasına özen gösterilmelidir; aksi halde filizlerin yukarı çıkış süresi çok uzar. Başlangıçta sıra arası mesafeyi 25–30 cm, sıra üzerini ise 5–7 cm olarak ayarlayabilirsiniz. Bitkiler toprak yüzeyinde 5–6 cm boya ulaştığında ise aralarında zayıf olanları ayıklayarak, sıra üzeri mesafeyi de 10–15 cm olacak şekilde ayarlayabilirsiniz. Böylece bitki kökleri daha rahat büyüme gösterir. 

Genelde çoğu kişi pancar tohumunun geç çimlendiğini düşünür ancak gözlemlerimize göre bu tamamen toprağın o anki ısısıyla ilgilidir. Kendi yetiştiricilik sürecimizde, toprak sıcaklığı 15°C civarındayken tohumların 10. günde hızlıca patladığını fark ettik. Toprak yapısı ve sıcaklığına bağlı olarak 7-14 gün arasında değişen çimlenme sürecinde, sulama esnasında zemini çamurlaştırmadan hafif nemli bırakmanız önerilir.

Pancar Tarımında Sulama Nasıl Yapılır?

Pancar yetiştirirken sulama sıklığını dengede tutmanız gerekir; çünkü düzensiz sulama yapmak yumru kalitesini olumsuz etkiler. Özellikle toprağı uzun süre susuz bırakıp ardından aniden su vermek bitki köklerinin çatlamasına sebep olur ve bu durum sebzenin tadını kaçırarak ömrünü de kısaltır. 

Peki, toprağın suya ihtiyaç duyduğunu nasıl çözebiliriz? Elbette bunu çözmenin çok pratik bir yolu bulunuyor. Bunun için bitkinin kök hizasından toprağı parmağınızla 4-5 cm kadar eşeleyip elinize alarak kontrol edebilirsiniz. Eğer avucunuza aldığınız toprak nemini kaybetmişse ve tohum yatağı kuruyup toz gibi dağılıyorsa artık sulama saatinin geldiğini söyleyebiliriz.   

Geniş tarım arazilerinde pancar sulanırken, yaprakların kuru kalmasını sağlayarak 

kurşuni küf gibi tehlikeli mantar hastalıklarını önlemede etkili olan damla sulama yöntemi tercih edilmektedir. Çünkü üstten yapılan sulamalarda yaprakların hep nemli kalması, hastalıkların hızla yayılmasına neden olur.

Küçük alanlarda yetiştiricilik yapanlar için ise suyu doğrudan bitki gövdesinin dibine vererek, toprağı çamurlaştırmadan yavaşça sızdırma yöntemi de çok başarılı sonuçlar verir. Böylece bitkinizi mantar gibi çeşitli hastalıklardan koruyarak gereksiz bir kurulum masrafından da kurtulmuş olursunuz.

Balkon ve Bahçelerde Pancar Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Pancar bitkisi, en az 30 santimetre derinliğe sahip geniş saksılarda, ev ortamında da rahatlıkla yetiştirilebilir. Balkonda yetiştirirken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bitkinin gün içinde en az 5-6 saat doğrudan güneş ışığı almasını sağlamaktır. 

Bir de şu var; drenaj delikleri olan saksılar seçmek ve toprağı perlit gibi malzemeler ile gevşetmek kök çürümesinin önüne geçer. Kendi denemelerimizde gördüğümüz ve birçok kişinin fark etmediği güzel bir detay var; gelişim aşamasında seyreltme yaparak kopardığınız o taze pancar yapraklarını çiğ olarak salatalarda ya da kavurarak tüketebilirsiniz. 

Pancar Tohumu Fiyatları

Pancar tohumu fiyatları; seçtiğiniz çeşidin hibrit ya da doğal atalık olup olmadığına göre değişkenlik gösterir. Geniş araziler için tonaj odaklı üretilen şeker pancarı tohumları ile küçük bahçelere hitap eden fındık veya uzun kırmızı pancar gibi sofralık çeşitlerin özellikleri ve paketlemeleri birbirinden farklıdır. 

Tohum seçiminde odaklanılması gereken en önemli nokta, fiyatından ziyade çimlenme oranı ve saflık yüzdesi olmalıdır. Kalitesiz olan tohumlar ilerleyen dönemlerde zayıf yumru gelişimi ve çatal kök gibi sorunlara yol açar. Bereketli bir hasat sezonu geçirmek için bahçeniz ya da tarlanıza uygun olacak şekilde hibrit ya da atalık tohum çeşitlerine İntfa Tarım güvencesiyle sahip olabilirsiniz.